Những ngày cuối năm 2007 đầu năm 2008, người ta được chứng kiến cuộc lật đổ lớn và nhanh chưa từng có trong làng mũ mãng Việt Nam. Kẻ thắng-Mũ Bảo hiểm-tất nhiên không phải bàn tới, nhưng kẻ thua-Mũ lưỡi trai, mũ cối, mũ rộng vành, mũ nồi... và cả mũ lá-kẻ thua đi đâu, về đâu?

Bây giờ ra đường toàn những hình tròn dầy cộp, khoẻ khoắn chất phác-Mũ bảo hiểm (MBH). Đâu mất rồi những chiếc mũ muôn hình muôn trạng mềm mại điệu đàng trên những mái tóc dài thiếu nữ hay những cặp kính râm đầy nam tính. Cho phép chúng tôi gọi chung (dù hơi khiên cưỡng) những kẻ bại trận trong làng mũ là Mũ không bảo hiểm (MKBH). Xin được khẳng định ngay từ đầu rằng bài viết này của chúng tôi không hề có ý ám chỉ hay bài xích MBH và luật lệ giao thông. Chúng tôi chỉ xin bày tỏ sự quan tâm đến 1 vài khía cạnh xã hội trong những ngày chuyển giao thời đại mũ.

Ở Việt Nam mình xe gì nhiều nhất? Xe máy. Người ta di chuyển bằng xe máy, kiếm sống bằng xe máy, trang sức bằng xe máy và cả ăn thua nhau nhiều khi cũng bằng cái xe máy. Ra đến cửa là thấy xe, xe nhiều quá mà đường thì bé, đường đã bé lại còn cứ mấp mô (tại đào lên lấp lại nhiều quá mà). Đường mấp mô đã đành người đi xe máy lại còn rắc rối hơn, người đi thẳng người đi cong, người nhanh kẻ chậm, theo luật, phá luật... Xe thế, người thế, đường thế mà luật lại hay hở, luật hở rồi người thi hành luật lại nghèo, bởi chưng nghèo nên hay ăn của đút mà làm ngơ đi với những người tìm cách lách luật và phạm luật. Tóm lại là nhiều lý do để mà tai nạn chết người, bị thương quá mà chẳng ai đổ được hết tội cho ai thế là người ta đổ riệt cho Mũ. Mũ không đủ an toàn, mũ không giúp người ta tránh được bị chết, bị chấn thương sọ não. Hay nhất là đem cái anh MKBH đi trảm quách rồi đưa vào 1 anh MBH để bàn dân từ nay bớt chết, bớt chấn thương. Hay quá cho dân, may quá cho MBH, Thảm quá cho MKBH.

Ngày..../...../...., Siêu thị Mũ Xinh họp toàn thể cán bộ nhân viên tuyên bố giải thể. Ai về nhà nấy, còn yêu nghề thì đi bán mũ bảo hiểm, khó khăn thì đi làm công nhân dập mũ bảo hiểm. Ai mà cho rằng nghề bán mũ là bạc bẽo, sớm đỏ chiều đen thì từ rày đừng đi bán mũ nữa, thích quá không bỏ được thì mang các mẫu mũ về họp nhau lại mà làm viện bảo tàng. Thế là người ta tìm được lối thoát đầu tiên cho những chiếc MKBH. Vào tủ kính!

Cùng ngày, xưởng thủ công Minh Sơn, xã La Phù - Hà Tây, ông chủ xưởng L.V.L nốc sạch 2 xị rượu ta rồi mang hết đồ nghề làm mũ vải ra sân, vừa chặt vừa đốt. Được hỏi: “của mất tiền mua, can gì mà phá?” ông nghênh mặt trả lời rằng: “Mũ vải làm ra không bán được cho ai, đồ nghề này làm sao làm được MBH, bán chẳng ai mua, cho không ai lấy, chẳng phá cho bõ hờn thì để làm gì?”. Người đặt câu hỏi bị hỏi lại ớ người chẳng biết nói làm sao. Chưa hết, trong nhà còn độ 500 mũ các loại nam nữ, ông L xách ra định đốt nốt. Đang mồi lửa thì cô con gái (là sinh viên đại học) bất thình lình nhảy cẫng lên ngăn bố. Thì ra cô này có sáng kiến cắt nhỏ mũ tồn kho, tái sản xuất bằng sức lao động gia đình (vì công nhân thôi việc cả rồi) chế thành vải lót tay bắc bếp, phần vụn quá thì làm ruột búp bê nhồi ...vải. Và như thế MKBH có lối thoát thứ 2.

Ngày trước cứ nắng mưa gì cũng thế, đi qua đoạn đường cao tốc Láng-Hoà Lạc, đường Khuất Duy Tiến, chợ Phùng Khoang... lúc nào cũng có sẵn những giá mũ (kinh doanh nhỏ lẻ lắm) của những bà những chị chẳng biết làm gì khác ngoài chuyện bán vặt lề đường. Bây giờ đố ai tìm thấy nữa đấy. Trong cuộc trò chuyện của phường mũ lẻ ấy người ta bảo nhau thôi thì mình quay ra bán MBH. Nhưng mà cái suy nghĩ ấy ngàn lần là không chấp nhận được. MBH tồn kho hàng chục năm nay người ta mang ra bán còn chả hết. Mỗi người dùng giỏi lắm được 1, 2 chiếc MBH, mà mũ ấy lại thuộc loại siêu bền (bất kể mũ rởm hay mũ xịn), vô cùng ít hư hại, có khi người ta đội cả đời chẳng thay cái nào. Việt Nam mình cần hơn 40 triệu cái MBH thì bây giờ trên thị trường có thừa 60 triệu cái rồi. 5 năm 10 năm nữa người ta mới mua lượt 2 thì các bà các chị ôm MBH về mà làm ...đồ lưu niệm à? Trộm nghĩ thế thôi chứ chẳng dám nói với họ, nói cho cùng họ cũng biết làm gì bây giờ. Bao nhiêu thì chúng tôi không dám khẳng định chứ khoảng vài ngàn người bán MKBH trên khắp Việt Nam này thì tôi dám chắc là thất nghiệp thật rồi.

Thử suy diễn 1 tí thì thấy. Bên Trung Quốc họ bảo “Tiêu tiền là yêu nước”, cứ mang tiền ra sắm sửa, tiêu pha là thúc đẩy nền kinh tế sinh sôi nảy nở. Quay về ta mà nói, MKBH mỗi năm người ta mua không biết bao nhiêu mà kể, có rồi vẫn mua nữa, thích lên là mua, đẹp mua, kỳ quặc cũng mua, có người có cả tủ mũ, mấy tủ mũ, thế thì cái khoản tiền lưu thông trong ngành MKBH hiểm ấy hẳn là lớn hơn và có ích hơn cái khoản tiền chết gí trong MBH hàng mấy năm mới chịu cựa quậy 1 lần rồi. Vậy là ít nhiều gì nền kinh tế của cả nước nói chung và mỗi nhà nói riêng bị ảnh hưởng lá cái chắc. Tất nhiên chẳng nhiều đâu nhưng nếu 1 ngày kia người ta bắt phải dùng cả găng tay bảo hiểm, quần bảo hiểm, áo bảo hiểm nữa thì ...

Trăm dâu đổ đầu tằm, bây giờ thích hay không thích cũng vẫn cứ phải đội MBH, tất tần tật là tại cái xe máy. Ai bảo Việt Nam mình có tận 20 triệu cái xe máy làm gì cho nó lắm tai nạn. Có người bảo tôi rằng, đường Việt Nam mình bé quá không đi ô tô được, chen chúc nhau chỉ có xe máy là tiện nhất, có người bảo phương tiện giao thông công cộng của mình kém quá nên người ta đi xe máy nhiều cho nhanh, cho cơ động, có người lại bảo tại nước mình đánh thuế nhập khẩu ô tô cao quá nên mấy ai mà đủ tiền mua ô tô.

Thì đành rằng nhiều các loại lý do nhưng dù sao cũng vẫn phải đi xe máy và đội MBH. Tạm biệt dài dài những chiếc MKBH nhé. Theo cách nào đó mà nói thì “Cái đẹp nào cũng dễ dẫn đến chết người”.

Tạm dừng vấn đề MKBH, chúng tôi xin được bàn 1 chút về MBH.

Đội MBH là tự bảo vệ chính mình thì đúng rồi. Nhưng có phải MBH nào cũng bảo vệ được con người. Mũ dở lẫn lộn với mũ xịn, MBH có cái dễ vỡ như cốc thuỷ tinh, mảnh vỡ lại nhọn hoắt, mà có người chết vì MBH rồi đấy chứ....

Ngày trước, hồi những năm chưa cải cách loại mũ được thanh niên đội nhiều nhất là mũ cối. Tại sao? Vì rất tiện để choảng nhau. Bây giờ MBH chẳng phải còn tiện hơn mũ cối hay sao. Chúng tôi đã mục kích ít nhất là 4 vụ dùng MBH hành hung người khác. Nhìn mấy anh mấy chị vụt vào đầu bằng MBH thì cứ phải gọi là.

Mùa Đông, đội MBH vừa có cảm giác an toàn, vừa ấm áp, nhưng ít nữa mùa hè thì đoan chắc số người bị cảnh sát giao thông phạt vì không đội mũ nhiều không đếm được mà số ấy chắc chắn là tỷ lệ thuận với mức tăng nhiệt độ của mùa hè nhiệt đới ta rồi.

Nói qua vài điểm nhưng chúng tôi xin đúc kết ngay để đảm bảo tính vô tư và đúng đắn của bài viết này. MBH bị thật giả bất phân, bị biến thành hung khí ... là do ý thức của người dân, bao gồm cả người bán, người đội (và người dùng MBH vào những mục đích khác), trước tiên là như thế đã.

Cuối cùng chúng tôi xin được đưa ra kết luận như sau:

Đại đa số người ra đường (trừ số rất nhỏ người đi bộ, đi xe đạp, đi ô tô) bây giờ không đội bất kỳ loại mũ nào khác ngoài MBH. Thời đại của MKBH chấm dứt từ đây. Tuyệt chủng thì chưa đến nỗi nhưng cũng phải lâu lắm nữa MKBH mới lại được biết đến trong danh mục vật dụng cá nhân của người Việt Nam ta.

Những người tỉnh táo, nhìn xa trông rộng trong ngành mũ họ đã chuyển hết sang bán MBH rồi, những người có tầm nhìn kém hơn, thiếu lòng tin vào chính sách của Đảng và Nhà nước hơn thì phải méo mặt với hàng tồn kho và nỗi lo thất nghiệp là đúng.

Thị trường từ đây sẽ bớt mất 1 mặt hàng sinh lợi kha khá nhưng mỗi gia đình và mỗi cá nhân từ đây cũng tiết kiệm được không phải 1 mà là đến 2 khoản tiền, 1 là tiền chi cho thời trang mũ, 2 là tiền đóng quỹ an toàn đề phòng bị chết, bị thương vì không đội MBH.

Hiện dân ta đã chấp hành tốt vấn đề đội MBH nhưng vẫn có những cá nhân không nghiêm túc chấp hành, đó chính là cơ hội cho những người thừa hành công vụ (vì nghèo mà) săn lùng và đòi tiền mãi lộ. Kể ra ai mà bị những viên chức xấu ấy bắt cũng đáng đời thôi nhưng đừng tạo cơ hội cho tiêu cực sinh sôi.

Trong luật của ta nên có thêm 1 điều khoản: “Nghiêm cấm thanh thiếu niên, người nóng nẩy, dữ tợn không được sử dụng MBH vào những hành động sát thương người khác”.

Trước nay chúng ta luôn nói, tai nạn giao thông xẩy ra là do ý thức của người điều khiển phương tiện là chính. Việc bắt buộc đội MBH chỉ là 1 trong những biện phàp hòng giảm thiểu hậu quả của tai nạn. Vậy nên chăng bà con hãy làm công tác tư tưởng triệt để với gia đình và cá nhân mình để MBH có cơ hội thực hiện đúng chức năng của mình. Đừng đội mũ “dởm”, đừng chỉ đội những đoạn đường có công an, đừng có vi phạm luật giao thông thì chắc là khỏi cần đội mũ.

MBH rất cứng mà lại vừa tay, tiện sử dụng nên đừng có ai ăn trộm hay cầm nhầm mũ của nhau, bớt gây sự với nhau trên đường bởi biết đâu lại chẳng chết hay chấn thương sọ não vì chính cái MBH ấy.

Chúng tôi kêu gọi tất cả mọi người....